Elikadurea adinez aurrerantza goazenean (I)

Bizkaie! 2004-03-26 00:00   Jan edanak
ELIKADURA HIRUGARREN ADINEAN 1) Energia edo kaloria beharrizanak txikitu egiten dira. Alde batetik, normalean gitxiago mobitzen garalako eta beste batetik, urteak pasetan diran neurrian gure gorputzaren konposizinoa aldatu egiten dalako. Hau da, muskulua koipe bihurtzen doa modu natural baten eta honek egunean zehar kaloria gitxiago behar izatea eragiten dau. Horregaitik, gehienetan, urte gehiago daukaguzan neurrian, gitxiago jaten dogu, berez. 2) Ur nahikoa edan behar da Nagusiagoak egiten garanean, egarria sentitzeko ahalmena bajau egiten da eta batzuetan ur gitxiegi edaten dogu ...

Errioxan egingo dabe ardaoaren kulturearen ganeko munduko museorik handiena

Bizkaie! 2004-03-26 00:00   Jan edanak
Museoko sei areto iraunkorrotan mahastizaintza eta ardaoaren elaborazinoaren prozesuak izango dira ikusgai. 1. Aretoa : ¨Jaio, hazi eta heldu¨ Handiena da eta bertan ardaoaren kulturan zehar, sortu zanetik gaur arteko garapena izango dogu aztergai. Ardaoaren elaborazinoan antxina erabilten ziran tresnak erakusten dira, besteak beste, Baradan herrian XVIII. mendean erabilitako dolare erraldoi bat. 2. Aretoa : "Esentziak gorde" Areto honetan, ardaoaren ezaugarriak ondoen gorde eta mantentzeko erabili dan ontziteria erakusten da. Besteak beste, kupelak zelan egiten diran eta botilearen garapena, antxinatik gaur egunera ...

Errioxan egingo dabe ardaoaren kulturearen ganeko munduko museorik handiena

Bizkaie! 2004-03-19 00:00   Jan edanak
Museoko sei areto iraunkorrotan mahastizaintza eta ardaoaren elaborazinoaren prozesuak izango dira ikusgai. 1. Aretoa : ¨Jaio, hazi eta heldu¨ Handiena da eta bertan ardaoaren kulturan zehar, sortu zanetik gaur arteko garapena izango dogu aztergai. Ardaoaren elaborazinoan antxina erabilten ziran tresnak erakusten dira, besteak beste, Baradan herrian XVIII. mendean erabilitako dolare erraldoi bat. 2. Aretoa : "Esentziak gorde" Areto honetan, ardaoaren ezaugarriak ondoen gorde eta mantentzeko erabili dan ontziteria erakusten da. Besteak beste, kupelak zelan egiten diran eta botilearen garapena, antxinatik gaur egunera ...

Elikadurea adinez aurrerantza goazenean

Bizkaie! 2004-03-19 00:00   Jan edanak
ELIKADURA HIRUGARREN ADINEAN 1) Energia edo kaloria beharrizanak txikitu egiten dira. Alde batetik, normalean gitxiago mobitzen garalako eta beste batetik, urteak pasetan diran neurrian gure gorputzaren konposizinoa aldatu egiten dalako. Hau da, muskulua koipe bihurtzen doa modu natural baten eta honek egunean zehar kaloria gitxiago behar izatea eragiten dau. Horregaitik, gehienetan, urte gehiago daukaguzan neurrian, gitxiago jaten dogu, berez. 2) Ur nahikoa edan behar da Nagusiagoak egiten garanean, egarria sentitzeko ahalmena bajau egiten da eta batzuetan ur gitxiegi edaten dogu ...

Idiazabal gaztaiaren espumea

Bizkaie! 2004-03-19 00:00   Jan edanak
Osogaiak:  700 gr. Esne-tela.  200 gr. Idiazabal gaztai keztatua.  Gatz apur bat. Zelan egin: Ikusten dozuenez osogai gitxigaz ta tresna berezi horreekaz espuma bat lortzeko kapaz izango gara. Esne-tela kazola baten ipiniko dogu surtan ta bertara gaineratuko deutsagu Idiazabal gaztai birrindua ta gatza. Dana bost minututan egosten itxiko dogu ta ostean lapikoa surtatik kanpora atarako dogu ta hozten itxiko dogu. Behin esne-tela gaztai gustoagaz ondo hoztuta dagoanean, sifoi barrura botako dogu nahastea. Gero, nitrogeno kargea sartuko deutsagu ...

Munduko ardao libururik onena: Mikel Garaizabalek idatzitakoa

Bizkaie! 2004-03-19 00:00   Jan edanak
Gourmand World Cook-book izan da saria emon deutsona. Euskaraz eta erdaraz idatzitako liburuaren sarreran Euskal Herrian daukaguzan zazpi jatorri izendapenen ganean egiten da berba, baita ardaoen ezaugarri desbardinen ganean be. Garaizabalen helburua ardaoaren kultureari bultzadea emotea da, baina modu sinple batean. Horregaitik, kaleko jente normalari ardao-katea zelan egiten dan erakutsi gura deutso. Sariko epaimahaian munduko leku guztietako jentea egoan eta 4.000 lan baino gehiago jaso ebezan, 60 herrialde desbardinetakoak eta 40 hizkuntza baino gehiagotan. Halan da be, Elorrioko gazteak ...

Ardaogintza ekologikoa

Bizkaie! 2004-03-12 00:00   Jan edanak
Anhidrido Sulfurosoaren (ardaoa konserbetan daben produktuetariko bat) erabilerea mugatuta egongo da. Muga hau, ardao normalakaz konparauta, sano bajua izaten da. Ardaoa garbitzerakoan zelulosako filtroak erabiliko dira, baita lur enfusorioak edo jatorri-deitureak ixten deuskuzan materialak be, baina garrantzitsua da jakitea material horreek ez dabela usainik ez gusturik itxi behar. Ardaoa klarifikeran produktu naturalak erabili behar dira, berbarako: zuringoa, buztin hautsa, hidrolizau bako gelatinea, betonita edo esnekiekaz hartutako kaseina. Azido tartarikoa bota nahi badeutsagu gehieneko mugea hartu beharko dogu kontuan: ardao zuritan ...

Makailao solomoa porrusalda keztatuagaz

Bizkaie! 2004-03-12 00:00   Jan edanak
Zelan egin: Lehenengo eta behin porrusaldea preparetan hasiko gara, horrexegaz emongo dogulako denpora gehien. Horretarako, kazola batean 25 bat gramu oliba-orio eta berakatz-atal bi ipiniko doguz erditik bi eginda. Berakatza kolorea hartzen hasten danean, orduantxe botako doguz patata, porru, zanoria eta kalabazea dana zati-zati eginda. Osogai horreek guztiak su motelean eukiko doguz eta ondoren salda beroa botako dogu ganetik; dana batera hiru ordu laurenez egosten itxiko dogu kazolea tapa bategaz tapauta; esandako moduan, su motelean euki behar da ze bestela ...

Elikaduraren inguruko gomendio nagusiak

Bizkaie! 2004-03-12 00:00   Jan edanak
“Jateko modu asko dagoz baina elikatzeko modu bakar bat” Beraz, edozein herritako gomendioen asmoa elikadura edo nutrizino on baten baldintzak bete ahal izateko modu bat bideratzea izango da. Hobe da elikagai mota askotatik apur bat jatea, gitxi batzuetatik asko jatea baino Ez dogu ahaztu behar elikagai mota desbardinak jateak gure elikadura orekatua izatea errezten deuskula, elikagai batek ez daukazan mantenugaiak beste batek euki leikezalako. Ez dago elikagai onik ezta txarrik be, bakotxak bere berezitasunak daukaz, eta guztiek euren osotasunean gure ...

Ardaogintza ekologikoa

Bizkaie! 2004-02-28 00:00   Jan edanak
Anhidrido Sulfurosoaren (ardaoa konserbetan daben produktuetariko bat) erabilerea mugatuta egongo da. Muga hau, ardao normalakaz konparauta, sano bajua izaten da. Ardaoa garbitzerakoan zelulosako filtroak erabiliko dira, baita lur enfusorioak edo jatorri-deitureak ixten deuskuzan materialak be, baina garrantzitsua da jakitea material horreek ez dabela usainik ez gusturik itxi behar. Ardaoa klarifikeran produktu naturalak erabili behar dira, berbarako: zuringoa, buztin hautsa, hidrolizau bako gelatinea, betonita edo esnekiekaz hartutako kaseina. Azido tartarikoa bota nahi badeutsagu gehieneko mugea hartu beharko dogu kontuan: ardao zuritan ...

Makailao solomoa porrusalda keztatuagaz

Bizkaie! 2004-02-28 00:00   Jan edanak
Zelan egin: Lehenengo eta behin porrusaldea preparetan hasiko gara, horrexegaz emongo dogulako denpora gehien. Horretarako, kazola batean 25 bat gramu oliba-orio eta berakatz-atal bi ipiniko doguz erditik bi eginda. Berakatza kolorea hartzen hasten danean, orduantxe botako doguz patata, porru, zanoria eta kalabazea dana zati-zati eginda. Osogai horreek guztiak su motelean eukiko doguz eta ondoren salda beroa botako dogu ganetik; dana batera hiru ordu laurenez egosten itxiko dogu kazolea tapa bategaz tapauta; esandako moduan, su motelean euki behar da ze bestela ...

Elikaduraren inguruko gomendio nagusiak

Bizkaie! 2004-02-28 00:00   Jan edanak
'Jateko modu asko dagoz baina elikatzeko modu bakar bat' Beraz, edozein herritako gomendioen asmoa elikadura edo nutrizino on baten baldintzak bete ahal izateko modu bat bideratzea izango da. Hobe da elikagai mueta askotatik apur bat jatea, gitxi batzuetatik asko jatea baino Ez dogu ahaztu behar elikagai mueta desbardinak jateak gure elikadurea orekatua izatea errazten deuskula, elikagai batek ez dituan mantenugaiak beste batek izan leikezalako. Ez dago elikagai onik ezta txarrik be, bakotxak bere berezitasunak ditu, eta guztiek euren osotasunean gure ...

Loditasunagaz jo ta ke

Bizkaie! 2004-02-16 00:00   Jan edanak
Zein izan leiteke gure pisu egokia? Gu makinak izan ez arren, objektibotasuna zeozelan bilatu behar dogu eta kalkuluak egiteko orduan indize erabilienetako bat IMC deitutakoa da ('Gorputz-masaren Indizea') edo IQ (“Quetelet Indizea”) legez ezagutzen doguna: IMC edo IQ) = pisua(Kg)/ [altuerea(m)]2. Pisuaren sailkapena IMC-aren arabera. (SEEDO 2000) IMC balio limiteak (Kg/m2) Pisu gitxiegi <18.5 Normopisua 18.5-24.9 Gehiegizko pisua (Lehen Gradua) 25-26.9 Gehiegiezko pisua (2. Gradua: aurreobesidadea) 27-29.9 Obesidadea (Lehen Maila) 30-34.9 Obesidadea (II. Maila) 35-39.9 Obesidadea (III. Maila): morbidoa. 40-49.9 Obesidadea (IV. Maila): mutur-muturrekoa. >50 Persona europear birik batek IMC > 25Kg/m2 dauka eta gizonezkoen %10 eta emakumezkoen %15ek IMC>30Kg/m2; datu horreek, gure gizartean oro har ...

Profiterolak esne-tela eta txokolate beroagaz

Bizkaie! 2004-02-16 00:00   Jan edanak
Zelan egin: Lehenengo profiterolak egingo doguz. Lapiko batean ura eta gurina jarriko doguz sutan. Gurina berotasunagaz desegiten danean, uruna ganeratuko deutsagu eta dana indarrez irabiau, masa konpaktu bat lortu arte. Horretarako, sutan jarriko dogu eta maseak ez dau lapikoaren hormetan geratu behar. Hau da pausurik inportanteenetarikoa. Segiduan, lapikoa surtatik atara eta arrautzak banaka botaten joango gara irabietan itxi barik. Ostean, masea “manga pastelera” batean jarriko dogu, muturtxu kiribildu bategaz formea emon eta laban sartzeko. Labako plaka hotz baten gainean kipula-papela ...

Mahastizaintza ekologikoa

Bizkaie! 2004-02-16 00:00   Jan edanak
Produktu ekologikoaren zigilua eta legalizazinoa lortzeko pausuak Pausuak bai mahastian, bai ardaoaren produkzinoan be emon behar dira. Mahastiari jagokonez, ondokoak kontuan hartzea komeniko da: Antxinako tratamentuak berreskuratu dira, horreei erabilpen mugak eta araudi barriak ezarriz. Gauzak holan, mahastizaintza ekologikoan, ezin daiteke ongarri artifizialik, ezta herbizidadik, ez pestizidadik edo produktu kimikorik erabili. Landarearen gaixotasunak osatzeko eta ongarritzat erabilten diran produktuak naturalak izatea derrigorrezkoa da. Horrezaz ganera, mahatsondoetan ongarri organikoak erabili behar dira, eta gehienetan ongarriak mahatsondoaren hondarretatik sortutakoak izango dira: mahatsaren ...

Loditasunagaz jo ta ke

Bizkaie! 2004-02-01 00:00   Jan edanak
Zein izan leiteke gure pisu egokia? Gu makinak izan ez arren, objektibotasuna zeozelan bilatu behar dogu eta kalkuluak egiteko orduan indize erabilienetako bat IMC deitutakoa da ('Gorputz-masaren Indizea') edo IQ (Quetelet Indizea) legez ezagutzen doguna: IMC edo IQ) = pisua(Kg)/ [altuerea(m)]2. Pisuaren sailkapena IMC-aren arabera. (SEEDO 2000) IMC balio limiteak (Kg/m2) Pisu gitxiegi <18.5 Normopisua 18.5-24.9 Gehiegizko pisua (Lehen Gradua) 25-26.9 Gehiegiezko pisua (2. Gradua: aurreobesidadea) 27-29.9 Obesidadea (Lehen Maila) 30-34.9 Obesidadea (II. Maila) 35-39.9 Obesidadea (III. Maila): morbidoa. 40-49.9 Obesidadea (IV. Maila): mutur-muturrekoa. >50 Persona europar birik batek IMC > 25Kg/m2 dauka eta gizonezkoen %10 eta emakumezkoen % 15ek IMC>30Kg/m2; datu horreek, gure gizartean oro har ...

Profiterolak esne-tela eta txokolate beroagaz

Bizkaie! 2004-02-01 00:00   Jan edanak
Zelan egin: Lehenengo profiterolak egingo doguz. Lapiko batean ura eta gurina jarriko doguz sutan. Gurina berotasunagaz desegiten danean, uruna ganeratuko deutsagu eta dana indarrez irabiau, masa konpaktu bat lortu arte. Horretarako, sutan jarriko dogu eta maseak ez dau lapikoaren hormetan geratu behar. Hau da pausurik inportanteenetarikoa. Segiduan, lapikoa surtatik atara eta arrautzak banaka botaten joango gara irabietan itxi barik. Ostean, masea 'manga pastelera' batean jarriko dogu, muturtxu kiribildu bategaz formea emon eta laban sartzeko. Labako plaka hotz baten gainean kipula-papela ...

Mahastizaintza ekologikoa

Bizkaie! 2004-02-01 00:00   Jan edanak
Produktu ekologikoaren zigilua eta legalizazinoa lortzeko pausuak Pausuak bai mahastian, bai ardaoaren produkzinoan be emon behar dira. Mahastiari jagokonez, ondokoak kontuan hartzea komeniko da: Antxinako tratamentuak berreskuratu dira, horreei erabilpen mugak eta araudi barriak ezarriz. Gauzak holan, mahastizaintza ekologikoan, ezin daiteke ongarri artifizialik, ezta herbizidadik, ez pestizidadik edo produktu kimikorik erabili. Landarearen gaixotasunak osatzeko eta ongarritzat erabilten diran produktuak naturalak izatea derrigorrezkoa da. Horrezaz ganera, mahatsondoetan ongarri organikoak erabili behar dira, eta gehienetan ongarriak mahatsondoaren hondarretatik sortutakoak izango dira: mahatsaren ...

Artxoaren moileja gisatuak kardamomo esentziagaz

Bizkaie! 2004-01-15 00:00   Jan edanak
Zelan egin: Moilejak gatzez puntuan jarriko doguz ezer baino lehen. Jarraian, zartagin batean oliba orioa berotzen dan bitartean, ogi birrindutik pasauko doguz moilejak. Orioa bero dagoala, moilejak sueztituko doguz bertan. Horretarako, zartagina tapetea izango da onena ze moilejek ura daukienez, holan, orio txipriztinetatik librauko gara. Su bizian prijiduko doguz eta ondoren plater batera atara, ahalik eta orio gehien kenduz. Bitartean, esne-tela preparauko dogu. Zabala baino altuagoa dan lapiko bat erabiltea da nire gomendioa. Bertan, esne-tela jarri eta irakin egingo dogu ...

Kilotxuak gora?

Bizkaie! 2004-01-15 00:00   Jan edanak
Loditasuna edo obesidadea Obesidadea mundu “aberatsetako” arazo bat da, eta gaixotasun askoren eragile be bai. Gehiegizko pisua daukien lagunen kantidadeaz jaubetu eta autore batzuk “obesidadearen epidemiaz” berbetan hasi dira. Jakin badakigu loditasuna hainbat gaixotasunetarako arrisku faktore bat dala. Arrisku faktorea izateak zera esan gura dau: obesidadeak gaixotasun horreek agertzea erreztu egiten dauala; osasun arazook ez daukie derigorrez persona lodietan agertu beharrik baina esan daigun loterian jokatzeko orduan 'irabazteko' aukera gehiago daukiezala. Gure sasoia baino lehenago eta denpora luzean zehar loditasuna ...