Gatzaren matxinadea

Bizkaie! 2004-10-22 00:00   Antxinakoak Geurera
Egoereak holan segidu eban hurrengo urtera arte. 1632ko urrian Erregearen ordezkari barriak, hau da, korrejidoreak, gatzaren dirua gitxitzeko neurri eta legeak onartu ebazan. Kontrakoa emoten badau be, Erregearen ordezkariak emondako aginduek barriro be gatzaren ganeko zergea ezartzen eben. Hau ikusita, barriro be milaka bizkaitar batu eta lehengo Erregearen aginduen barri emoten eben agiriak erre egin ebezan Bilbon. Ostean, gatza gordeta egoan biltegietako ateak apurtu eta zabaldu ebezan. Gero Bizkaiko uriburuan egozan Erregearen ordezkari eta aldeko guztien atzetik joan ziran. Euretariko ...

Gatzaren matxinadea

Bizkaie! 2004-10-15 00:00   Antxinakoak Geurera
Egoereak holan segidu eban hurrengo urtera arte. 1632ko urrian Erregearen ordezkari barriak, hau da, korrejidoreak, gatzaren dirua gitxitzeko neurri eta legeak onartu ebazan. Kontrakoa emoten badau be, Erregearen ordezkariak emondako aginduek barriro be gatzaren ganeko zergea ezartzen eben. Hau ikusita, barriro be milaka bizkaitar batu eta lehengo Erregearen aginduen barri emoten eben agiriak erre egin ebezan Bilbon. Ostean, gatza gordeta egoan biltegietako ateak apurtu eta zabaldu ebezan. Gero Bizkaiko uriburuan egozan Erregearen ordezkari eta aldeko guztien atzetik joan ziran. Euretariko ...

Zinea Bizkaian

Bizkaie! 2004-10-08 00:00   Antxinakoak Geurera
Zinea Bizkaian Zineagaz zerikusia edo zine antzekotzat hartu geinken zeozeren barri lehenengoz Bizkaian, 1867an izan genduan. Urte horretan, Inocencio López Bilbora heldu zan bere “Panorama” izeneko ikuskizuna emoteko. Ikuskizun horretan, ikusleek ikusten ebena argazki antzeko batzuk baino ez ziran. Hau da: ez egoan mobimenturik. 1885ean, barriz, Luis San Gregorio bilbaotarra Correo kalean eukan etxeko lehio baten kontra proiekzinoak egiten hasi zan. Erakusten ziranak geldi egozan irudiak baino ez ziran, eta gaiak era desbardinetakoak izaten ziran: gerrea, amodioa, dantzea... Hortik aurrera ...

Zinea Bizkaian

Bizkaie! 2004-10-01 00:00   Antxinakoak Geurera
Zinea Bizkaian Zineagaz zerikusia edo zine antzekotzat hartu geinken zeozeren barri lehenengoz Bizkaian, 1867an izan genduan. Urte horretan, Inocencio López Bilbora heldu zan bere “Panorama” izeneko ikuskizuna emoteko. Ikuskizun horretan, ikusleek ikusten ebena argazki antzeko batzuk baino ez ziran. Hau da: ez egoan mobimenturik. 1885ean, barriz, Luis San Gregorio bilbaotarra Correo kalean eukan etxeko lehio baten kontra proiekzinoak egiten hasi zan. Erakusten ziranak geldi egozan irudiak baino ez ziran, eta gaiak era desbardinetakoak izaten ziran: gerrea, amodioa, dantzea... Hortik aurrera ...

Euskaldunak Paris askatzen?

Bizkaie! 2004-09-24 00:00   Antxinakoak Geurera
Arazoak, Euskal Brigadako gudarientzat, gerrea amaitu ostean hasi ziran. Euskadiko Jaurlaritzearen asmoa Gernika Batailoiak gerran jarraitzea zan, beti be Europatik urten barik eta edozein momentuan, behar izan ezkero, Euskadiko Jaurlaritzaren eskura. 1945eko garagarrilaren 6rako, Euskal Brigadako kideak agintari frantzesen aginduz burrukea itxi eta lan desbardinetan erabili ebezan, brigadako kideen artean tirabirak sortuz, ez ebelako aitzen, Euskadiko Jaurlaritzeak burrukarako erabilten ez eban talde militarrari eusteko interesa. Ordurako eretxi desbardin bi ziran nagusi Brigadearen barruan: alde batetik, EAJko ordezkariek Brigadeari eutsi gura ...

Euskaldunak Paris askatzen?

Bizkaie! 2004-09-17 00:00   Antxinakoak Geurera
Arazoak, Euskal Brigadako gudarientzat, gerrea amaitu ostean hasi ziran. Euskadiko Jaurlaritzearen asmoa Gernika Batailoiak gerran jarraitzea zan, beti be Europatik urten barik eta edozein momentuan, behar izan ezkero, Euskadiko Jaurlaritzaren eskura. 1945eko garagarrilaren 6rako, Euskal Brigadako kideak agintari frantzesen aginduz burrukea itxi eta lan desbardinetan erabili ebezan, brigadako kideen artean tirabirak sortuz, ez ebelako aitzen, Euskadiko Jaurlaritzeak burrukarako erabilten ez eban talde militarrari eusteko interesa. Ordurako eretxi desbardin bi ziran nagusi Brigadearen barruan: alde batetik, EAJko ordezkariek Brigadeari eutsi gura ...

Zerua ukutu eban bizkaitarra

Bizkaie! 2004-09-10 00:00   Antxinakoak Geurera
Giro honetan ba, Olinpiadak hasi ziran Mexiko urian, eta bertara joan zan Ignacio Sola be. Halan eta guztiz be, ez zan bere lehenengo olinpiadea: lau urte arinago Tokioko olinpiadetan be egondakoa zan, baina orduan 11. postua baino ezin izan eban lortu. Ordua zan ba, bere marka personala hobetzeko. Solaren aukerea urriaren 16an heldu zan. Egun honetan egoazan aurreikusita pertika-jauziko saioak eta bertan parte hartzeko prestau zan Ignacio. ‘B’ multzoan egoan sartuta, Niwa japoniarragaz eta Maliautine errusiarragaz. Arratsaldeko 6rak ziran eta ...

Zerua ikutu eban bizkaitarra

Bizkaie! 2004-09-03 00:00   Antxinakoak Geurera
Giro honetan ba, Olinpiadak hasi ziran Mexiko urian, eta bertara joan zan Ignacio Sola be. Halan eta guztiz be, ez zan bere lehenengo olinpiadea: lau urte arinago Tokioko olinpiadetan be egondakoa zan, baina orduan 11. postua baino ezin izan eban lortu. Ordua zan ba, bere marka personala hobetzeko. Solaren aukerea urriaren 16an heldu zan. Egun honetan egoazan aurreikusita pertika-jauziko saioak eta bertan parte hartzeko prestau zan Ignacio. ‘B’ multzoan egoan sartuta, Niwa japoniarragaz eta Maliautine errusiarragaz. Arratsaldeko 6rak ziran eta ...

Nortasuna defendiduten

Bizkaie! 2004-08-27 00:00   Antxinakoak Geurera
1789ko urtea heldu zanean, aspaldiko partez Luis XVI Erregeak Versallesen ospatu behar ziran “Estadu Batzarrak” deitu ebazan. Euskaldunek lurralde eta estamentu bakotxeko ordezkariak aukeratu ebezan eta aldarrikapenak batu be, “kexa koadernoak” deitutakoetan. Kontua da, hurrengo hilabeteetan ospatutako batzarrek beste bide bat hartu ebela, batez be gizarteko atalik apalenetako kideek erantzunkizuna hartuta Konstituzino barria egiteko asmoa agertu ebenean, Erregetzearen kontra eginaz. Holan ba, Errepublikearen aurrean egozan euskaldunak be. Hurrengo hilabeteetan gauzak arin joan ziran eta ez euskaldunen mesederako: gorago esan dodan ...

Nortasuna defendiduten

Bizkaie! 2004-08-20 00:00   Antxinakoak Geurera
1789ko urtea heldu zanean, aspaldiko partez Luis XVI Erregeak Versallesen ospatu behar ziran “Estadu Batzarrak” deitu ebazan. Euskaldunek lurralde eta estamentu bakotxeko ordezkariak aukeratu ebezen eta aldarrikapenak batu be, “kexa koadernoak” deitutakoetan. Kontua da, hurrengo hilabeteetan ospatutako batzarrek beste bide bat hartu ebiela, batez be gizarteko atalik apalenetako kideek erantzunkizuna hartuta Konstituzino barria egiteko asmoa agertu ebenean, Erregetzearen kontra eginez. Holan ba, Errepublikearen aurrean egoazan euskaldunak be. Hurrengo hilabeteetan gauzak arin joan ziran eta ez euskaldunen mesederako: gorago esan dodan ...

Miñez gatoz...

Bizkaie! 2004-08-13 00:00   Antxinakoak Geurera
Jakina da “Euzko” moduko aldizkari batek ez ebala diru etekinik emoten, baina helburua zein zan ikusita EAJk eutsi egin eutson. Dana dala, 1934ko bagilean, galerak lar handiak zirala eta zarratzea erabagi eben jeltzaleek. Erabagia zein izan behar zan ikusita, euskaltzaleak zarratzearen kontra agertu ziran eta horreen artean sutsuen Augustin Zubikarai izan zan. Oraindino gordeten da, berak, Ondarroako Euzkeltzale-Bazkuna alkartearen izenean, EAJren Bizkaiko agintariei bialdutako kartea. 1934ko bagilaren 27an idatzi eutsien, “Euzko” argitaratzearen alde gogor eginaz. Kartearen hasikeratik ikusten zan bere ...

Miñez gatoz...

Bizkaie! 2004-08-06 00:00   Antxinakoak Geurera
Jakina da “Euzko” moduko aldizkari batek ez ebala diru etekinik emoten, baina helburua zein zan ikusita EAJk eutsi egin eutson. Dana dala, 1934ko bagilean, galerak lar handiak zirala eta zarratzea erabagi eben jeltzaleek. Erabagia zein izan behar zan ikusita, euskaltzaleak zarratzearen kontra agertu ziran eta horreen artean sutsuen Augustin Zubikarai izan zan. Oraindino gordeten da, berak, Ondarroako Euzkeltzale-Bazkuna alkartearen izenean, EAJren Bizkaiko agintariei bialdutako kartea. 1934ko bagilaren 27an idatzi eutsien, “Euzko” argitaratzearen alde gogor eginaz. Kartearen hasikeratik ikusten zan bere ...

Bizkaiko txirrindularitzearen kontaketa laburra

Bizkaie! 2004-07-30 00:00   Antxinakoak Geurera
Hasikerako urte honeetan txirrindularirik ezagunena Vicente Blanco izan zan. Metaleko enpresa baten egiten eban behar gizon honek eta bertan izandako ezbeharren baten eraginez erretirau zan. Beharra itxi eta orduan hasi zan txirrindularitzan Blanco. Baina bitxiena zera da, lanean egoala burdin batek hanka biak zulatu eutsozala eta horregaitik erretirau zala. Gauzak holan, gizona herrenka ebilen eta horregaitik Vicente Blancoren ezizen edo goitizena “El Cojo” izan zan, hau da, “Herrena”. Baina halan da be, sasoiko txirrindularirik onenetarikoa izan zan Blanco eta Frantzia ...

Bizkaiko txirrindularitzearen kontaketa laburra

Bizkaie! 2004-07-23 00:00   Antxinakoak Geurera
Hasikerako urte honeetan txirrindularirik ezagunena Vicente Blanco izan zan. Metaleko enpresa baten egiten eban behar gizon honek eta bertan izandako ezbeharren baten eraginez erretirau zan. Beharra itxi eta orduan hasi zan txirrindularitzan Blanco. Baina bitxiena zera da, lanean egoala burdin batek hanka biak zulatu eutsozala eta horregaitik erretirau zala. Gauzak holan, gizona herrenka ebilen eta horregaitik Vicente Blancoren ezizen edo goitizena “El Cojo” izan zan, hau da, “Herrena”. Baina halan da be, sasoiko txirrindularirik onenetarikoa izan zan Blanco eta Frantzia ...

San Juan suaren inguruan

Bizkaie! 2004-07-16 00:00   Antxinakoak Geurera
Salto egin eta Gorbeia mendiaren inguruan, Arratiako bailaran dagoan Arantzazura joango gara. San Juan eguna baino pare bat egun lehenago, loreak batu eta erramua egin ostean, meza nagusira eroaten ziran bedeinkatzeko. Kontetan dan legez, Anbotoko Andreak aharia ostu eutson artzain bateri. Artzaina, loreak hartu eta lagun bategaz batera, Anbotoko Damea bizi zan leize zuloraino joan zan. Orduan, ahariagaz egoan Anboto Damea, eta amuletoa ikusi ebanean, arrapaladan urten eban. Arraiotzen, barriz, San Juan ohitureak ekaitzetatik babesteko balio eban. Holan, San Juan ...

San Juan suaren inguruan

Bizkaie! 2004-07-09 00:00   Antxinakoak Geurera
Salto egin eta Gorbeia mendiaren inguruan, Arratiako bailaran dagoan Arantzazura joango gara. San Juan eguna baino pare bat egun lehenago, loreak batu eta erramua egin ostean, meza nagusira eroaten ziran bedeinkatzeko. Kontetan dan legez, Anbotoko Andreak aharia ostu eutson artzain bateri. Artzaina, loreak hartu eta lagun bategaz batera, Anbotoko Damea bizi zan leize zuloraino joan zan. Orduan, ahariagaz egoan Anboto Damea, eta amuletoa ikusi ebanean, arrapaladan urten eban. Arraiotzen, barriz, San Juan ohitureak ekaitzetatik babesteko balio eban. Holan, San Juan ...

Zein ete gehiago?

Bizkaie! 2004-07-02 00:00   Antxinakoak Geurera
Arrazoia ahaide nagusiek herriekaz eukiezan hartu-emonetan topau behar dogu. Herriek gero eta indar gehiago euken. Ahaide Nagusiek, ganera, euren ondare ekonomikoa lurretan sartuta eukien eta herrietatik ataraten ziran onurak gura ebezan. Baina horretarako ez eukien indar ekonomiko nahikorik. Indar ekonomikoa ugaldu guran, familien arteko batuketa eta hitzarmenak hasi ziran. Batez be alkarteak ezkontzeen bitartekoak izaten ziran, baina hau nahikoa ez bazan, beste sendi batzuen ondarea lortzeko, abereak, diruak eta abar, gerran hastea be ondo ikusi eben. Kontuak kontu, herriek bizi ...

Zein ete gehiago?

Bizkaie! 2004-06-25 00:00   Antxinakoak Geurera
Arrazoia ahaide nagusiek herriekaz eukiezan hartu-emonetan topau behar dogu. Herriek gero eta indar gehiago euken. Ahaide Nagusiek, ganera, euren ondare ekonomikoa lurretan sartuta eukien eta herrietatik ataraten ziran onurak gura ebezan. Baina horretarako ez eukien indar ekonomiko nahikorik. Indar ekonomikoa ugaldu guran, familien arteko batuketa eta hitzarmenak hasi ziran. Batez be alkarteak ezkontzeen bitartekoak izaten ziran, baina hau nahikoa ez bazan, beste sendi batzuen ondarea lortzeko, abereak, diruak eta abar, gerran hastea be ondo ikusi eben. Kontuak kontu, herriek bizi ...

Santxo Gartzia IV.a Peñaleneko

Bizkaie! 2004-06-18 00:00   Antxinakoak Geurera
Bitartean, Nafarroako Erregeak beste arazo bateri eutsi behar izan eutson: Zaragozako errege musulmana zan Almuetadiren kontra egin behar izan eban honek ez ebalako onartzen Nafarroako erregeari emon behar eutsozan diruak emotea. Arazoa Aragoi, eta Nafarroako Erregeek Zaragozako musulmanakaz adostutako hitzarmenaren bitartez lortu zan. Erresumea bakean zalarik, Erregeak barriro be ekin eutson barruko kontuak konpondu eta sendotzeko asmoari. Nafarroan sasoi honetakoa da, esate baterako, Europa guztirako benetan garrantzitsua izan zan Clunytik etorritako fraileen zabalkundea. Baina inguruko erreinukaz izandako hainbat arazo izanda ...

Santxo Gartzia IV.a Peñaleneko

Bizkaie! 2004-06-11 00:00   Antxinakoak Geurera
Bitartean, Nafarroako Erregeak beste arazo bateri eutsi behar izan eutson: Zaragozako errege musulmana zan Almuetadiren kontra egin behar izan eban honek ez ebalako onartzen Nafarroako erregeari emon behar eutsozan diruak emotea. Arazoa Aragoi, eta Nafarroako Erregeek Zaragozako musulmanakaz adostutako hitzarmenaren bitartez lortu zan. Erresumea bakean zalarik, Erregeak barriro be ekin eutson barruko kontuak konpondu eta sendotzeko asmoari. Nafarroan sasoi honetakoa da, esate baterako, Europa guztirako benetan garrantzitsua izan zan Clunytik etorritako fraileen zabalkundea. Baina inguruko erreinukaz izandako hainbat arazo izanda ...